હેડકી કેમ આવે છે? શરીરના આ ભાગની નસ હોય છે જવાબદાર, 99% લોકોને નહીં જ ખબર હોય સાચું કારણ!

હેડકી કેમ આવે છે? શરીરના આ ભાગની નસ હોય છે જવાબદાર, 99% લોકોને નહીં જ ખબર હોય સાચું કારણ!

જ્યારે પણ આપણને અચાનક હેડકી આવવા લાગે છે, ત્યારે આપણે સામાન્ય રીતે પાણી પી લઈએ છીએ અથવા કોઈ આપણને યાદ કરતું હોવાની વાતો કરીએ છીએ, પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે, વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ આપણને હેડકી કેમ આવે છે? ખાતી વખતે કે પીતી વખતે અચાનક શરૂ થઈ જતી હેડકી પાછળ શરીરની એક ચોક્કસ શારીરિક પ્રક્રિયા જવાબદાર હોય છે. સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતો અને વિજ્ઞાનના મતે, હેડકી એ કોઈ અંધશ્રદ્ધા કે માન્યતા નથી પરંતુ શારીરિક તંત્રમાં થતા ફેરફારનું પરિણામ છે. આવો જાણીએ હિચકી આવવાનું સાચું કારણ અને તેને બંધ કરવાના ઉપાયો વિશે…

શું છે હેડકી આવવાનું મુખ્ય વૈજ્ઞાનિક કારણ? વૈજ્ઞાનિકો અને ડૉક્ટરોના જણાવ્યા અનુસાર, હેડકી આવવાની પાછળ મુખ્યત્વે ‘ડાયાફ્રાગ્મ’ (Diaphragm) સ્નાયુ જવાબદાર છે. ડાયાફ્રાગ્મ એ આપણા ફેફસાં અને પેટની વચ્ચે આવેલો એક પાતળો સ્નાયુ પટલ છે, જે શ્વાસ લેવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. જ્યારે આ ડાયાફ્રાગ્મ અચાનક અનિયંત્રિત રીતે સંકોચાવા લાગે છે, ત્યારે આપણા શ્વાસ લેવાની ગતિમાં અચાનક અવરોધ ઉભો થાય છે. આ દરમિયાન આપણા ગળામાં રહેલા વોકલ કોર્ડ અચાનક બંધ થઈ જાય છે, જેના કારણે મોંમાંથી અચાનક ‘હિક, હિક…’ જેવો અવાજ બહાર નીકળે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયા ખૂબ જ ઝડપથી થાય છે, જેને આપણે હેડકી કહીએ છીએ.

વેગસ નર્વ અને ફ્રેનિક નર્વની ભૂમિકા: આ પ્રક્રિયા પાછળ આપણા શરીરની મુખ્ય નસોનું પણ મોટું યોગદાન હોય છે. ‘વેગસ નર્વ’ (Vagus Nerve) અને ‘ફ્રેનિક નર્વ’ (Phrenic Nerve)એ મગજ અને ડાયાફ્રાગ્મ વચ્ચે સિગ્નલ પહોંચાડવાનું કામ કરે છે. જ્યારે આ નસો કોઈ કારણસર ઉત્તેજિત કે પ્રભાવિત થાય છે, ત્યારે ડાયાફ્રાગ્મ સુધી ખોટા સિગ્નલ પહોંચે છે અને તે અનિયંત્રિત રીતે ખેંચાવા લાગે છે, જેના પરિણામે હેડકી શરૂ થઈ જાય છે.

કયા કારણોથી આવે છે હેડકી? હેડકી આવવા પાછળ ઘણા સામાન્ય કારણો હોઈ શકે છે, જેમ કે જો તમે ખૂબ જ ઝડપથી ખોરાક લો છો અથવા ખાતી વખતે વધુ પડતી હવા ગળી જાઓ છો, તો ડાયાફ્રાગ્મ પર દબાણ વધે છે. પેટ ભરાઈ ગયું હોય કે વધારે પડતું જમી લીધું હોય ત્યારે પણ ડાયાફ્રાગ્મ સંકોચાઈ શકે છે. ખૂબ તીખો, મસાલેદાર ખોરાક અથવા કાર્બોનેટેડ ડ્રિંક્સ (સોડા, કોલ્ડ ડ્રિંક્સ) પીવાથી હેડકી આવી શકે છે. અચાનક ખૂબ ખુશી, ડર, ચિંતા કે તણાવની સ્થિતિમાં પણ નર્વસ સિસ્ટમ પ્રભાવિત થાય છે.

હેડકી રોકવાના સરળ અને અસરકારક ઘરેલુ ઉપાયો: સામાન્ય રીતે હિચકી થોડીવારમાં જાતે જ બંધ થઈ જાય છે, પરંતુ જો તે લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે તો આ ઉપાયો અપનાવી શકાય છે. એકસાથે થોડું ઠંડુ પાણી પીવાથી વેગસ નર્વ શાંત થાય છે. થોડી સેકેન્ડ માટે શ્વાસ રોકી રાખવાથી ફેફસામાં કાર્બન ડાયોક્સાઇડનું પ્રમાણ વધે છે, જે ડાયાફ્રાગ્મને આરામ આપે છે. કોઈ અચાનક ધ્યાન ભટકાવવાથી કે આશ્ચર્યજનક સ્થિતિથી પણ નર્વસ સિસ્ટમ રીસેટ થઈ જાય છે. એક ચમચી મધ ખાવાથી ગળાને રાહત મળે છે અને હેડકી બંધ થવામાં મદદ મળે છે. (All Image Canva)